Wonderboom, Lien Botha (2016 Jan Rabie-Rapportprys)

Uitgewer: Queillerie

Commendatio: Danie Marais

Lien Botha het as internasionaal gerekende fotograaf haar skerp oog vir visuele kuns herhaaldelik in die afgelope drie dekades ten toon gestel. Met haar romandebuut wys sy hoe kragtig daardie selfde fyn blik in en deur die letterkunde lig kan werp op die binnewêreld van die gefolterde postkoloniale kind van setlaars wanneer dit geprojekteer word op ’n helaas heel waarskynlike en ongemaklik nabye apokaliptiese toekoms.

Wonderboom is ’n distopiese roman wat verskeie raakpunte het met Eben Venter se Horrelpoot en Cormac McCarthy se Pulitzer-wenner, The Road, asook met Karel Schoeman se Afskeid en vertrek. Ook Botha se protagonis moet haar weg baan deur ’n verwoeste, gevaarlike wêreld en die brokstukke van ’n vervalle samelewing op soek na oorlewings- en betekenismoontlikhede. En ook Botha se vertelling bespiegel oor die moontlikheid van sin en singewing, identiteit en moraliteit binne ’n gebroke sosio-politiese konteks en die ruïnes van ’n simboliese orde. Die roman betrek ook die outeur se familiegeskiedenis as verwysingsraam vir Magriet se reis – Wonderboom is die kiesafdeling wat deur haar pa in die Volksraad verteenwoordig is tot 1994.

Magriet se reis met haar viool van die geknelde Kaap na ’n onheilspellende Pretoria is egter veel meer as die bogenoemde romans ook ’n besinning oor die waarde en rol van kuns buite ’n gevestigde kulturele idioom; ’n verkenningstog wat met groot liriese spronge en opwindende taal bekoor, terwyl dit ingewikkelde gesprekke voer met die hede, verlede en ’n moontlike toekoms en daarmee saam ook met Die kremetartekspedisie van Wilma Stockenström en Etienne Leroux se Magersfontein o, Magersfontein.

Wonderboom is ’n ryk, poëtiese en beduidende toevoeging tot die Afrikaanse romankuns; ’n literêre koorsdroom deur ’n kunstenaar wat haar gehoor se blik onthutsend verstel, verbreed en verfyn. Dit is ’n waardige wenner van die Jan Rabie-Rapportprys vir 2016.